Tarihi ve Coğrafi Yapısı :

Ağrı' nın en genç ve en küçük ilçesi olan Hamur ' un bilinen tarihi M.Ö. 14 yüzyıl
dönemine kadar uzanır. Osmanlı yönetiminde iken önce Van eyaletine, 1864 İdari taksimatından sonra Erzurum vilayeti Doğubeyazıt sancağına bağlı bir nahiye olan Hamur 1915 yılında Rus istilasına uğramış ve 14 NİSAN 1918' de Rus işgalinden kurtarılmıştır.Cumhuriyet döneminden önce Beyazıt ilayetine bağlı bir nahiye olan Hamur 1927 yılında Ağrı' nın il olmasıyla Ağrı' ya bağlanmış ve 1 NİSAN 1958 ' de 7033 sayılı kanunla ilçe olmuştur.Ağrı' nın güneyinde Aladağlar silsilesinin etekleriyle Murat vadisi üzerine kurulan ilçemizin denizden yüksekliği 1675 metre , yüzölçümü 898 Km. 2. 'dır. İlçemizdeki başlıca dağlar; Aladağlar silsilesi içinde yer alan Aladağlar, Becare Dağı ve Kandildağı' dır. Başlıca akarsularımız ise Murat nehri ve Murat Nehrine dökülen Tükenmez, Mandalık ve Tuzlusu çaylarıdır.Selçuklu mimarisi özelliği taşıyan ve 1227 tarihinde yapılan Sürmeli Mahmut Paşa Kümbeti ilçedeki tarihi eserlerin en önemlisi ve ayakta kalabilendir.

b)- Nüfus Durumu :
2000 yılı Genel Nüfus sayımına göre ilçenin toplam nüfusu 22.574 olup , nüfusun 10.260 ' ı kadın, 12.314' ü erkeklerden oluşmakta olup, bunun 4023' ü ilçe merkezinde 18.551' i köy ve mezralarda yaşamaktadır. Nüfusun %88' i okur- yazar olup, okuma- yazma bilmeyenlerinde % 77' sini kadınlar oluşturmaktadır. İlçedeki Halk Eğitim Merkezinin tespitlerine göre ilçede okuma-yazma bilmeyenlerin sayısı 2500 kadın ve 2000 erkek olmak üzere toplam 4500 kişidir.

c)- İdari Durumu :
Hamur Ağrı iline bağlı bir bucak iken 01 NİSAN 1958 ' de ilçe olmuştur. İlçe merkezi tek bir mahalle altında merkez, Buzhane, Çevre ve Hatunkomu olmak üzere bir birinden uzak 4 ayrı yerleşim yerlerinden oluşur. İlçeye bağlı 46 köy ve bu köylere bağlı 50 mahalle ve mezra bulunmaktadır. İlçenin genelde dağlık bir coğrafi yapı göstermesinden ötürü yerleşim yerleri dağınık durumdadır.

d)- Sosyal Durum :
Ağrı iline çok yakın olmasından dolayı ilçemiz sosyal bir gelişme östermemiş olup, tam bir kırsal merkez olarak işlem görmektedir. İlçenin köylerle birlikte kamu hizmetlerinin yürütülmesinden öte hiçbir sosyal ekonomik ilişkisi bulunmamaktadır. Bu durum ilçenin geçimini olumsuz yönden tkilemektedir.
Resmi binalar dışında ilçe tipik bir köy görünümündedir. Merkez ve köylerde konut alanları dağınık bir yapı göstermektedir. Halkın çoğunluğu sağlığa elverişsiz taş ve toprak tavanlı tek katlı evlerde oturmakta, konutların ancak yarısında bağımsız bir mutfak ve hela bulunmaktadır. Hanelerin yaklaşık % 35' i 10 ' dan daha fazla nüfusu kapsamaktadır.İlçe genelinde konut sıkıntısı olup, ilçe merkezinde yapılmış 16 dairelik sosyal konutlar ve 22 dairelik devlet lojmanları ile birlikte toplam 136 konutun 68 tanesi merkezde, 68 tanesi de köylerde bulunmaktadır. Bu rakamı köy ilkokulu ve sağlık evi lojmanları oluşturmaktadır. Hayat seviyesi ve sosyal yaşantısı pek gelişmemiş olan ilçemizde aşiret gittikçe zayıflamaktadır.

e)- Eğitim ve Kültür Durumu :
İlçemizde örgün eğitim sisteminin yürütüldüğü toplam okul sayısı ( 60 ) olup, ( 55) okulumuz halen açık olup, ( 5 ) okulumuzdan, ( 1) tanesi de öğretmensizlik nedeniyle (4)Öğrenci yetersizliğinde kapalı durumdadır. Bu okullarımızda ilköğretim 1, kademede ( 146) sınıf öğretmeni, ilköğretim 2, kademede ( 13) branş öğretmeni görev yapmaktadır.
İlçemizde öğrenci durumu şöyledir: Merkez ilköğretim okullarında ( 585) , köy ilköğretim okullarında ( 4083) olmak üzere toplam ( 4668) öğrenciye eğitim verilmektedir. Bu sayının( 1757)' si kız, ( 2336)' si ise erkek öğrencilerden oluşmaktadır.
Eğitim Öğretim' in daha sağlıklı yürütülmesi için acilen ilçemizde yapımı devam eden YİBO' nun eğitim öğretime açılması gerekmektedir.
Halk Eğitim Müdürlüğü ile çalışmalarını eski Osmangazi İlköğretim okulu binasında 1 müdürü, 1 müdür yardımcısı, 1 memur ve 2 hizmetli ile görev yapmaktadır. Halk Eğitimi Merkezi ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığının ortaklaşa yürütmüş olduğu " El Halıcılığını Geliştirme 30 adat Projesi devam etmektedir.
f) - Spor :
İlçede tek spor kulübü olan Hamur Kümbet Spor Kulübü ilçemizi Ağrı 1. Amatör kümede temsil eden kulübümüzün sahası olmadığından, başarılı çalışmalar yapamamıştır.

f)- Ekonomik Durum :
İlçedeki en önemli ekonomik faaliyet tarımdır. Nüfusun %90' ı tarımla uğraşmaktadır. Tarımsal üretimde en önemli uğraşın hayvancılıktır. Geniş yayla ve meraların varlığı iklimin sert olup, toprakların önemli bir bölümünün tarımsal bitkilerle elverişli olmaması ilçe hayvancılığını tarımsal üretimden daha önemli kılmıştır. İlçede en çok yetiştirilen hayvan koyundur. Modern olmamakla birlikte besicilik gelişmektedir.
İlçede canlı hayvan varlığı olarak ürünleri dışındaki ticari etkinlikler gelişmemiştir. Faal nüfusun ancak % 25' i ticaretle uğraşmaktadır. İlçede başlıca ticarethaneler gıda maddeleri satan ufak birkaç küçük esnaftır. İlçede T.C. Ziraat Bankası şubesi 1963 yılında açılmış olup, bankanın faaliyetleri genellikle tarım ve hayvan destek kredilerine dayanır. 1998 yılında ilçede açılan Tarım ve Kredi Kooperatifi Müdürlüğünün 981 üyesi olup, çiftçilerimize zirai alet, makine ve yem gibi konularda çok büyük yardımları dokunmaktadır.

g)- Ulaştırma ve Altyapı Durumu :
İlçe merkezi Ağrı' ya 12 Km. uzaklıktadır. İlçede PTT Müdürlüğü ve buna bağlı olarak görev yapan 32 adet acentaları aracılığı ile yürütülmektedir. İlçemizde Ağrı-Erzurum-Diyarbakır radyo istasyonlarının aracılığı ile radyo 1-2-3 yayınları dinlenip, Aladağlar yöresindeki birkaç köy dışında ilçe merkezi ve diğer köylerden televizyon 1-2-3 kanal yayınları izlenebilmektedir.
İlçemize bağlı tüm köy ve mahallelerde elektrik mevcut olup, ilçemiz ve köylerin elektrik sistemi Tutak ve Karayazı ilçe ve köylerinin hatlarına bağlı olduğundan sık, sık elektrik kesintisi meydana gelmektedir.

2. MAHALLİ İDARELERİN DURUMU :

a)-Belediye Başkanlığı :

İlçede 1958 yılında kurulmuş olan Hamur Belediyesinin öz kaynakları ve imkanları kısıtlı olup, 2003 yılı bütçesi toplam 807,666.000.000 TL. dır. İlçenin imar planı 1996 yılında yapılmış olup, halen aynı plan uygulamadadır.

b)-Köyler :

İlçemize bağlı 46 köy ve bu köylere bağlı 50 mahalle ve mezra bulunmaktadır. Yol ve elektrik bütün köylerimizde mevcuttur.

3. YÜRÜTÜLMEKTE OLAN BELLİ BAŞLI ÇALIŞMALAR-YATIRIM FAALİYETLERİ

a)- 7344 kafeste yumurta tavukçuluğu projesi,
b)- Özel İdare İş hanı projesinin % 99' lik kısmı tamamlanarak geçici teslimi yapılmıştır.
c)- YİBO İnşaatı çalışmalarına 2002 yılı AĞUSTOS ayı içinde yeniden başlamıştır.
d) Alabalık projesi için gerekli altyapı bitirilmiş olup, balık üretimine başlanmıştır.
e) Futbol sahası projesi ile ilgili çalışmalar devam edip, zemin katı ve dolgu işlemleri tamamlanmış olup, tribün ve diğer faktörler tamamlanmıştır. İlgili Bakanlıktan istenip gelen ödenek yetersiz olduğundan, soyunma odaları yapılamamıştır.
f) Perobey tuz işletmesinde tuz üretimine başlanmıştır